Warbixin dhinacyo badan taabanayso, oo ku saabsan xaaladda dhabta ah ee ay ku sugantahay degmada Jamaame.

February 9/2008 JiNW(Jiinwbi News)Jamaame

Sida uu ku soo warbixiyey wariye Nasteex Daahir ee u shaqeeyo idaacadda BBC-da, ka gadaal markii uu booqday degmada Jamaame iyo tuuluuyinka ka tirsan degmadaasi Jamaame ee gobolka Jubbada hoose, ayaa waxuu kawaramay guud ahaan xaaladaha halkaasi ka ka jira, hadii ay noqon lahayd xagga ammaanka, nolosha, ganacsiga, beeraha, iyo xagga waxbarashada.

Ammaanka degmada Jamaama:
Wariyaha waxuu sheegay; In magaalada Jammaame aysan ka jirin maamul iyo amni dowladeed, hase yeeshee, ammaanka degmadaasi Jamaama ka jira inuu yahay midka ugu wanaagsan guud ahaan gobolka Jubbada Hoose, islarkaana ah Ammaan uu qof walibo oo muwaadiin Somali ah, oo aan dhibaato wadan iyo hayadkasto oo caalami ama local ah ay isku soo halayn karaan, waxuuna wariyaha sheegay; inay ammaankaasi wanaagsan ee ka jira degmadaasi Jammaame, ay suurta geliyeen odayaasha iyo waxgaradka ku dhaqan magaaladaasi Jamaame, oo isku tagay iskuna tashatay islamarkaana isku taxaluujiyey sidii ay u wanaajini lahaayeen amaanka degmadooda Jamaama.

Magalaada Jamaame markaad dhex mareysid kuma arkeysid maleeshiyo beeleed oo magaalada isbaaro u taal, ama qoryo ku dhexwata magaalada gudaheeda, maleeshiyada oo dhan ayaa laga saaray magaalada gudaheeda, waxaana laysku geeyey, meel ka baxsan magaalada, go’aankaasina waxaa gaaray waxgaradka iyo odayaasha degmadaasi Jamaame.

Sugidda Ammaanka degnadaasi Jamaama, ayaa waxay suurtagal kadhigtay, in hay’ado samafal fara badan ay magaaladaasi ku suu aruuraan, Garoonka dayaaradaha degmada Jamaame, ayaa maalinkasya mashquul ah, iyadoo dayaaradah si dhib la’aan ah ay howlahooda duulimaadka uga soconayaan.

Nolosha waa iska caadi:
Nolosha degmadaasi Jamaama waa iska caadigeedi, dadka ku dhaqan degmadaasi Jamaame, noloshooda waxay weligeedba ku xirneed xagga beeraha iyo xoolaha, hatana nolosha dadkaasi waxay ku xirantahay labadaasi, beeraha iyo xoolaha, wax isbedel ah ma jiraan

Ganacsiga:
Ganacsiga degmada Jamaama sidaasi uma sii buurno, magaalada ma laha dukaamo waaweyn, oo sida carwooyinka oo kale ah, laakiin waa jiraan ganasi yaryar, waxaana badeecadaha laga ganacsado la keenaa magaalada dekadda weyn leh ee Kismayo.

Beeraha:
Waryiha waxuu sheegay, inuu suu buuqday magaalada Kamsuuma, Makalaanko, Manamoofo, Mugaanbo ilaa iyo tuulada Kawan, oo dhamaantood ka tirsan degmadaasi Jamaame, dhulkaasi uu soo booqday wariye Nasteex, oo dhamaantuud ah lafdhabarka degmadaasi Jamaame, marka laga hadlayoxagga wax soosaarka beeraha, ayaa sheegay, inuu cambihii si fiican u dhallay, dadkun ay ku mashquulsan yihiin guridda iyo iib-geynta geed miroodka, sida cambaha, liin dhanaanta, liinta limo-Ungunji-da (Banbeelmada)naarjiinka, mooska, seytuunka iyo mira kale oo fara badan.

Wariye Nasteex, mar uu ka hadlayey, fatahaadda webiga Jubba, ayaa sheegay, in ay caadi iska tahay fatahaada webiga jubba, marmarna uu qasaarooyin ba’ani u geeysto dadka beeraleyda ah, hase yeeshee, marmana in laga faa’iddo fatahaadaasi webigo, oo markii dhulka uu webiga ku fatahay biyaha ka guraan in dadka ay dalagyo ku abuurtaan xilli uu roob jirin ka faa’ideystaan.

Wariyaha waxuu sheegay, inay jiraan hay’ado caalami ah iyo kuwa local ah, oo caawiya dadka beeralayda ah marka uu webiga ku soo fataho ka caawiya sidii loo xeri lahaa meesha uu webiga ka fatahaya.

Xagga Waxbarashada;
Dhibaatada uga weyn ee degmadaasi Jamaama ka jirta waa dhanka waxbarashada, waxgaradka degmadaasi, ayaa waxay ka cawdeen in ay dhibaato xoog leh ka hasato caruurtooda xagga waxbarashada, ma jiraan dugsiyo ay caruurtooda ku sii wataan xagga waxbarashada, waxaa demadaasi ka jira oo kaliya dusiyada hoose, oo lafooda aan sidaasi u sii badneen, caruurta markay dhameystaan dugsiyada hoose, ma jirto dugsiyo dhexe iyo kuwa sare, Jaamicad warkeedaba daa, weligeed laguma dhisin.

Curuurta waalidkood awooda, waxay u diraan magaalada Kismaayo halkaas oo leh dugsiyo dhexe iyo sare ilaa Jaamicad, caruurta aan waalidkood awoodin, markey dugsi hoose dhameeyaan, waxaa aadaan ama beeraha ama webiga oo ay malayga ka soo gurtaan.

Isku soo wada duub, degmadaasi Jamaama ayaa noqotay degmada kaliya ee degaankaasi jubbooyinka ee amaankeeda laysku haleenkaro, taas oo amaanteeda iska leh waxgaradka iyo odayaasha degmadaasi Jamaama oo markoodii horeba ahaa dad nabadeed, haatana xiligan adage e lagu jiro suurta geliyey inay degmadaasi noqoto sidaa lagu ogaa jire degmo nabdoon

Ibrahim Maxamed cabdi (Irahim Akuja)
jiimo2001@yahoo.com
www.jiimonet.com